Hàn Chi – Chương 111: Câu hỏi thứ ba

Đối với Ứng Hàn Chi, bài đánh giá tâm lý và kiểm tra ngoại ngữ đều không phải trở ngại. Điều khiến cô thực sự căng thẳng chính là vòng phỏng vấn.

Dù sao thì, thời còn là sinh viên cô đã từng thất bại một lần. Nay có cơ hội làm lại, khung cảnh phỏng vấn áp lực cao năm ấy vẫn rõ mồn một trong ký ức, khó tránh khỏi để lại bóng ma tâm lý.

Trước tòa nhà chính của Học viện Ngoại giao tại cơ sở Sa Hà là bầu không khí trang nghiêm và nặng nề.

Ứng Hàn Chi hít sâu một hơi, các ngón tay vô thức siết chặt mép túi hồ sơ đựng giấy tờ và tài liệu. Trên người cô là bộ vest tối màu được mẹ là ủi phẳng phiu không một nếp nhăn, mái tóc buộc gọn để lộ vầng trán sáng. Lớp trang điểm nhẹ nhàng, vừa đủ toát lên vẻ chuyên nghiệp, nhanh nhẹn mà vẫn gần gũi.

Úc Sĩ Văn đứng cách cô vài bước, không tiến lại quá gần, giữ một khoảng cách vừa phải. Hôm nay anh mặc bộ âu phục tối màu trang trọng hơn thường ngày, dáng người cao thẳng. Chỉ cần đứng đó thôi cũng đã toát ra khí chất trầm ổn, thu hút không ít ánh nhìn của các thí sinh và nhân viên xung quanh.

“Thả lỏng, cứ phát huy như bình thường.” Giọng nói của Úc Sĩ Văn không lớn nhưng rõ ràng truyền vào tai cô. “Chỉ cần giữ sự chân thành là được.”

“Vâng.” Ứng Hàn Chi gật đầu, đưa mắt nhìn về lối vào tòa nhà chính. Nhân viên đã bắt đầu kiểm tra giấy tờ, hướng dẫn thí sinh lần lượt vào bên trong.

“Đi đi.” Úc Sĩ Văn khẽ gật đầu, ánh mắt bình tĩnh mà kiên định.

Ứng Hàn Chi xoay người, hòa vào dòng người, đi qua cửa kiểm tra an ninh, tiến về phòng thi sẽ quyết định hướng đi của tương lai mình. Cô có thể cảm nhận được ánh mắt phía sau vẫn luôn dõi theo mình, mãi đến khi bóng dáng của cô khuất hẳn sau sảnh lớn.

Phòng phỏng vấn được bố trí trong một phòng họp rộng rãi ở tầng ba của tòa nhà chính. Một chiếc bàn họp hình bầu dục cỡ lớn đặt giữa phòng, một bên ngồi năm vị giám khảo. Chính giữa là một người đàn ông tóc đã hoa râm với vẻ mặt nghiêm nghị, hẳn là giám khảo chính. Hai bên ông là những giám khảo ở nhiều độ tuổi khác nhau, mỗi người mang một khí chất riêng. Ánh mắt của Ứng Hàn Chi lướt nhanh qua từng người. Khi dừng lại trên gương mặt của hai vị giám khảo trẻ hơn ngồi phía bên phải, trong lòng cô khẽ động.

Một người trong số đó là nam giới khoảng hơn ba mươi tuổi, gương mặt gầy gò, làn da hơi tái, ánh mắt sắc bén nhưng điềm tĩnh, mang theo vẻ thấu suốt và bình hòa của người từng trải qua sóng gió. Dù ngồi ở vị trí ngoài cùng bên phải, nhưng chiếc xe lăn dưới thân khiến người ta rất khó không chú ý đến anh.

Trong đầu Ứng Hàn Chi lập tức hiện lên vài cái tên và đặc điểm mà Úc Sĩ Văn từng nhắc tới. Đối chiếu với những hình ảnh từng thấy trên bản tin, cô nhanh chóng đoán ra đây chính là đại sứ Trình Mục Nam, người từng nghỉ hưu sớm vì bệnh. Nghe nói anh xuất thân nghèo khó, nhờ nỗ lực của bản thân mà thi đỗ vào Bộ Ngoại giao, nhiều lần thực hiện những nhiệm vụ đầy hiểm nguy. Vài năm trước, trong thời gian công tác tại một quốc gia đang có chiến sự, anh bị phơi nhiễm phóng xạ, để lại di chứng vĩnh viễn, sau đó buộc phải nghỉ hưu vì bệnh và chuyển sang giảng dạy tại Đại học Khai Nam.

Nam giám khảo còn lại trông lớn tuổi hơn đôi chút, diện mạo tuấn tú, khí chất ôn hòa nhưng vẫn toát lên sự sắc sảo không thể nghi ngờ. Tư thế ngồi tao nhã và điềm đạm, ánh mắt sáng rõ và thẳng thắn. Đây hẳn là Thẩm Tinh Hà, người phát ngôn nổi tiếng nhất của Lam Thính. Tương truyền rằng anh xuất thân từ gia đình ngoại giao, hồ sơ sự nghiệp rực rỡ, năng lực xuất chúng, tuổi còn trẻ đã là nhân sự trọng điểm được Bộ dốc sức bồi dưỡng, nổi danh với tư duy nhanh nhạy và những câu hỏi vô cùng sắc bén.

Hai cái tên ấy cùng toàn bộ thông tin về các vị giám khảo khác từ lâu đã được Úc Sĩ Văn đưa vào chương trình huấn luyện đặc biệt để cô ghi nhớ như lòng bàn tay. Cô biết rõ, vòng phỏng vấn của Bộ Ngoại giao không phải phỏng vấn giấu thông tin. Các giám khảo không chỉ xem được điểm thi viết, kết quả kiểm tra chuyên môn của cô mà còn có thể tra toàn bộ lý lịch cá nhân, hoàn cảnh gia đình, thậm chí cả bản đánh giá công việc của cô tại Trung tâm Bảo hộ Lãnh sự. Đây gần như là một cuộc thẩm tra hoàn toàn minh bạch, mọi sự ngụy trang hay mánh khóe đều rất khó phát huy tác dụng.

Ứng Hàn Chi ngồi xuống vị trí dành cho thí sinh theo chỉ định, cố gắng kìm nén trái tim đang đập dữ dội, giữ tấm lưng thẳng, khẽ cúi đầu chào các vị giám khảo.

Buổi phỏng vấn chính thức bắt đầu.

Đúng như Úc Sĩ Văn đã dự đoán, hình thức là kết hợp giữa câu hỏi có cấu trúc và hỏi đáp tự do. Giám khảo chính trước tiên yêu cầu cô trình bày quan điểm về một điểm nóng trong tình hình quốc tế hiện nay nhằm đánh giá mức độ nhạy bén với thời sự và tầm nhìn vĩ mô của cô. Tiếp đó, một vị giám khảo khác đưa ra một vụ việc cụ thể trong công tác bảo hộ lãnh sự, yêu cầu cô phân tích nguyên tắc xử lý và những khó khăn có thể gặp phải.

Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng cùng những đợt hành hạ cường độ cao trước đó của Úc Sĩ Văn, câu trả lời của Ứng Hàn Chi tuy chưa đến mức khiến người ta kinh ngạc nhưng vẫn mạch lạc, logic rõ ràng, trọng tâm đầy đủ, không hề bộc lộ vẻ luống cuống.

Thế nhưng, khi giám khảo chính ra hiệu chuyển quyền đặt câu hỏi sang phía bên phải, bầu không khí trong phòng họp bỗng chốc trở nên nặng nề hơn hẳn.

Người đầu tiên lên tiếng là Thẩm Tinh Hà. Anh hơi nghiêng người về phía trước, hai tay đan vào nhau đặt trên mặt bàn, ánh mắt khóa chặt lấy Ứng Hàn Chi. Giọng nói ôn hòa, ngữ điệu bình ổn, nhưng tự nhiên mang theo uy thế khiến người khác không dám xem nhẹ.

“Điểm thi viết của cô rất xuất sắc, kết quả kiểm tra chuyên môn cũng rất đáng ghi nhận. Theo hồ sơ, bằng chính nỗ lực của mình, trước đây cô đã được tuyển dụng vào Trung tâm Bảo hộ Lãnh sự của Bộ Ngoại giao, đồng thời trực tiếp tham gia xử lý các vụ việc thực tế. Vậy câu hỏi đầu tiên của tôi là: nếu đã bước chân vào hệ thống này, đã được tiếp xúc với công việc cốt lõi, tại sao cô vẫn nhất quyết tham gia kỳ thi biên chế vốn có hàng ngàn người tranh một suất? Công việc theo chế độ hợp đồng không đủ để thỏa mãn khát vọng nghề nghiệp của cô sao? Hay nói cách khác, đối với cô, biên chế có ý nghĩa đặc biệt nào đó vượt lên trên chính bản thân công việc?”

Câu hỏi vô cùng sắc bén, trực tiếp chạm đến động cơ cốt lõi, đồng thời khéo léo đặt biên chế và lý tưởng nghề nghiệp vào thế đối lập, ngầm dò xét xem liệu cô có quá thực dụng hay không.

Trái tim của Ứng Hàn Chi khẽ thắt lại, nhưng cô buộc mình phải nhanh chóng suy nghĩ.

Cô không né tránh mà nhìn thẳng vào Thẩm Tinh Hà.

“Tôi cho rằng biên chế và khát vọng nghề nghiệp vốn không hề đối lập nhau. Công việc theo chế độ hợp đồng đã cho tôi cơ hội được học hỏi và thực hành ở cự ly gần, giúp tôi hiểu rõ hơn cũng như thêm yêu công việc ngoại giao, đồng thời nhìn thấy rõ những thiếu sót và giới hạn trong năng lực của bản thân. Biên chế không chỉ đồng nghĩa với sự ổn định hơn và một lộ trình nghề nghiệp rõ ràng hơn, mà còn là sự công nhận và tín nhiệm ở mức sâu sắc hơn từ tổ chức. Điều đó cũng có nghĩa tôi phải gánh vác trách nhiệm nặng nề hơn, chấp nhận những yêu cầu kỷ luật nghiêm khắc hơn và có một sân khấu rộng lớn hơn để hiện thực hóa lý tưởng của mình. Tôi kiên trì thi vào biên chế là vì hy vọng có thể cống hiến cho sự nghiệp này bằng một thân phận chính thức và trọn vẹn hơn, gắn bó lâu dài và sâu sắc hơn, không chỉ là một người có cơ hội tiếp xúc hay một vị khách qua đường. Cũng chính nhờ khoảng thời gian làm việc theo chế độ hợp đồng ấy mà tôi không còn mang quá nhiều ảo tưởng về công việc ở Bộ Ngoại giao. Việc quay trở lại nơi này là lựa chọn tôi đã suy nghĩ rất kỹ.”

Trên gương mặt Thẩm Tinh Hà không hề có bất kỳ biến đổi cảm xúc nào, anh chỉ khẽ gật đầu rồi ngay lập tức đưa ra câu hỏi thứ hai, gần như không cho cô lấy hơi: “Giả sử cô trúng tuyển, tổ chức căn cứ vào yêu cầu công việc mà điều động cô công tác dài hạn ở nước ngoài. Địa điểm có thể là khu vực bất ổn, điều kiện khắc nghiệt, thậm chí tiềm ẩn rủi ro về an toàn, ví dụ như Donia, nơi tôi từng thường trú nhiều năm, hoặc vùng chiến sự mà Đại sứ Trình từng làm việc. Gia đình cô sẽ có thái độ thế nào? Còn bản thân cô sẽ cân bằng giữa tình cảm cá nhân và trách nhiệm công việc ra sao? Hãy trình bày cụ thể.”

Câu hỏi này càng thực tế và sắc bén hơn, đánh thẳng vào mâu thuẫn giữa sự nghiệp và cuộc sống cá nhân mà các cán bộ ngoại giao thường xuyên phải đối mặt.

Ứng Hàn Chi cảm thấy cổ họng hơi khô. Cô hít sâu một hơi, cố giữ giọng nói ổn định: “Gia đình tôi hiểu rất rõ tính đặc thù cũng như sự thiêng liêng của công tác ngoại giao. Họ có thể sẽ lo lắng, sẽ không nỡ, nhưng càng thấu hiểu và ủng hộ lựa chọn của tôi hơn. Cha tôi từng là người được hưởng lợi từ một chiến dịch bảo hộ công dân ở nước ngoài, vì thế ông hiểu ý nghĩa của công việc này hơn bất kỳ ai. Còn về bản thân tôi…”

Cô ngừng lại một chút, giọng điệu càng thêm kiên định: “Lựa chọn nghề nghiệp này cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận tất cả những gì đi kèm, bao gồm cả chia ly và gian khổ. Trong phạm vi trách nhiệm cho phép, tôi sẽ cố gắng hết sức để quan tâm đến gia đình, tận dụng các phương tiện liên lạc hiện đại để giữ kết nối với họ. Nhưng tôi tin rằng điều thực sự khiến người thân yên lòng không phải là tôi luôn ở bên cạnh họ, mà là tôi đang theo đuổi một sự nghiệp xứng đáng, đang bình an, nỗ lực sống và làm việc. Sự cân bằng giữa tình cảm và trách nhiệm nằm ở nhận thức rõ ràng trong nội tâm, cũng như sự thấu hiểu và giao tiếp giữa hai bên.”

Ánh mắt của Thẩm Tinh Hà dừng trên gương mặt cô hai giây, không tỏ rõ thái độ, rồi quay sang Trình Mục Nam bên cạnh, khẽ ra hiệu. Suốt từ đầu, Trình Mục Nam vẫn lặng lẽ ngồi trên xe lăn. Anh không lập tức đặt câu hỏi mà chỉ dùng đôi mắt bình lặng không gợn sóng nhìn Ứng Hàn Chi suốt ba giây. Ba giây im lặng ấy còn tạo áp lực hơn bất kỳ lời chất vấn gay gắt nào.

Sau đó, anh cất tiếng. Giọng nói không lớn, hơi khàn, nhưng vô cùng rõ ràng.

“Đồng chí Ứng Hàn Chi.” Trình Mục Nam nói chậm rãi: “Theo hồ sơ, trong thời gian cô công tác tại Trung tâm Bảo hộ Lãnh sự, cấp trên trực tiếp của cô là đồng chí Úc Sĩ Văn. Đồng thời, mẹ cô và mẹ của đồng chí ấy cũng duy trì quan hệ thuê mướn lao động trong thời gian dài. Trong lúc cô ôn thi, đồng chí Úc Sĩ Văn đang trong giai đoạn bị đình chỉ công tác để điều tra, đồng thời ở lại quê hương Quỳnh Thành của cô suốt một thời gian dài.”

Anh dừng lại, ánh mắt sắc như dao: “Câu hỏi thứ nhất: Cô đánh giá thế nào về quyết sách và hành động của đồng chí Úc Sĩ Văn trong vụ giải cứu con tin tại Kyrgyzstan? Đặc biệt là việc anh ấy sử dụng lực lượng vũ trang phi chính thức và đích thân mạo hiểm tham gia. Hãy đưa ra đánh giá dựa trên sự hiểu biết của cô về kỷ luật ngoại giao và nguyên tắc công tác bảo hộ lãnh sự.”

Câu hỏi này còn chí mạng hơn cả của Thẩm Tinh Hà. Nó trực tiếp chạm vào sự kiện cốt lõi khiến Úc Sĩ Văn rơi vào tình cảnh hiện tại, đồng thời yêu cầu một thí sinh từng là cấp dưới của anh, lại có mối liên hệ cá nhân như cô phải công khai đưa ra nhận định.

Đây không chỉ là khảo nghiệm năng lực chuyên môn, mà còn là bài kiểm tra áp lực cực hạn đối với lập trường, trí tuệ cảm xúc, thậm chí cả nhân phẩm của cô.